على محمدى خراسانى
57
شرح رسائل (فارسى)
آن هم جواب داديم كه اصل مثبت است و مقارن عقلى اتفاقى برآن مترتب مىشود و حجّت نيست حال ثمره ارشادى بودن و مولوى بودن چيست ؟ بنا بر ارشاديت اگر جميع محتملات را اتيان كرديم و واقع را كاملا احراز كرديم تنها يك ثواب بما اعطا مىشود كه آن هم ثواب واقع است ولى بنا بر مولويّت براى هركدام از محتملات جداگانه ثوابى مقرّر مىشود و در نتيجه در مورد قبله چهار ثواب بما اعطا مىشود و . . . بنا بر ارشاديت اگر جميع محتملات را ترك كرديم يك عقاب مىشويم و آن جهت ترك واقع است ولى بنا بر مولويّت به تعداد محتملات عقاب هم متعدّد مىشود . بنا بر ارشاديّت اگر بعض محتملات را انجام داديم چنانچه واجب واقعى در ميان آنها باشد يك ثواب و الّا يك عقاب داريم ولى بنا بر مولويّت به همان نسبت ثواب و عقاب داريم . ( تنبيه چهارم ) در موارد علم اجمالى شخصى تصميم گرفته كه احتياط كند و جميع محتملات را بجا آورد حال آمد و يكى از محتملات را احتياطا بجاى آورد و هنوز وارد محتملات بعدى نشده كشف وفاق شد يعنى يقين كرد كه اين عملى كه انجام گرفته مطابق واقع بوده سؤال اينست كه : آيا عند انكشاف المطابقة هم اتيان به بقيّهء محتملات لازم است يا همين يك عمل مجزى است ؟ جواب : به نظر ما مجزى است و نيازى به اتيان بقيّه نيست زيرا